Chuyển đến nội dung chính

Trí tuệ của cổ nhân: Tâm ngạo mạn đến từ sự vô tri

 Trí tuệ của cổ nhân: Tâm ngạo mạn đến từ sự vô tri

Thời cổ đại, các bậc thánh hiền hay những người giác ngộ dù có trí tuệ thâm sâu đến mấy thì trong tâm vẫn tràn ngập lòng kính sợ đối với tự nhiên, với Thần Phật. Đến thời cận đại, những nhân tài kiệt xuất của thế giới cũng vẫn đối nhân xử thế rất khiêm tốn. Họ không chỉ tiếp nhận được hết thảy ý kiến phê bình mà còn có thể bao dung người khác. Chỉ có những người vô tri, không hiểu biết mới có thái độ ngạo mạn, ngông cuồng tự đại, xem thường đạo lý. Hơn nữa, càng là người vô tri thì thường thường càng ngạo mạn, cuồng vọng.

Isaac Newton và Albert Einstein, dù đã đạt đến đỉnh điểm của khoa học đương thời cũng luôn mang trong mình đức tính khiêm tốn, không bao giờ tự mãn. Isaac Newton từng khiêm tốn nói rằng: “Tôi có thể nhìn xa trông rộng là vì tôi đứng trên vai người khổng lồ mà thôi”. Người khổng lồ mà Newton nói tới ở đây có lẽ là những người đi trước, cũng có thể là đức tin của ông đối với Kitô giáo.

Còn Albert Einstein thì tâm sự:

“…Chúng ta chỉ ở vị trí của một đứa bé đi vào trong một thư viện khổng lồ chứa đầy sách bằng nhiều ngôn ngữ. Đứa bé biết rằng chắc có một người nào đó đã viết những sách ấy. Đứa bé không biết sách đã được viết ra bằng cách nào. Đứa bé không hiểu ngôn ngữ trong những sách ấy. Đứa bé chỉ mù mờ nửa tin nửa ngờ rằng có một trật tự huyền bí trong việc sắp đặt những cuốn sách đó nhưng không biết rõ trật tự đó là gì. Hình như đối với tôi, đó là thái độ cần có của ngay cả một người thông minh nhất đối với Chúa trời. Chúng ta nhận thấy vũ trụ được sắp xếp một cách kỳ diệu và tuân theo một số quy luật nhất định, nhưng chúng ta chỉ hiểu lờ mờ những quy luật này.”

Cổ nhân luôn coi trọng những người khiêm tốn, biết kính sợ và coi thường những người ngạo mạn, ngông cuồng. Khổng Tử nói: “Tiểu nhân, người vô minh không hiểu mệnh trời nên không biết sợ, khinh mạn bậc đại nhân, coi thường lời nói của Thánh nhân”. Kẻ tiểu nhân vô minh, tri thức hạn hẹp nhưng lại cho mình là tài giỏi hơn người, chỉ trích lời nói của bậc thánh hiền.

Trong “Sử ký” có chép chuyện Khổng Tử từng hướng Lão Tử thỉnh giáo. Lão Tử nói với Khổng Tử: “Người buôn bán giỏi thường khéo giữ của quý khiến người ngoài tưởng như họ không hề có gì, người quân tử có đức tính dung mạo khiêm cung giống như kẻ ngu ngơ”. Người tài trí thực sự không khoa trương mình.

Cổ nhân giảng: “Khiêm tốn được phúc báo, tự mãn chiêu mời họa”. Người không phải bậc vĩ nhân càng nên nghiêm khắc với chính mình, đừng vì chút thành tựu nhỏ mà tự mãn, kiêu ngạo, cần luôn khiêm tốn hướng đến người khác học hỏi với tấm lòng biết ơn.

Có câu chuyện kể về Giorgio Belloni (1861-1944), một họa sĩ người Ý thành danh vào thế kỷ 19, thế này. Trong một dịp đến Thụy Sĩ nghỉ ngơi, danh họa Belloni vẫn ngày ngày mang giá vẽ đến nhiều nơi để vẽ. Hôm ấy, khi Belloni đang ngồi bên hồ Geneva tập trung vẽ tranh thì ba vị nữ du khách đến từ Anh tiến lại gần quan sát. Sau khi xem bức tranh của ông, ba người họ lần lượt đưa ra những lời bình luận. Họ chỉ ra chỗ này không đạt, chỗ kia không đạt, tỏ ra họ có yêu cầu thẩm mỹ cao. Mỗi lần như vậy, vị danh họa lại vui vẻ tiếp nhận. Cuối cùng, ông còn nói lời cảm ơn ba vị nữ du khách đó.

Ngày hôm sau, Belloni có việc phải đi đến một địa phương khác. Vừa hay, khi ở nhà ga, ông lại gặp ba vị nữ du khách hôm qua. Ba người họ đang chụm đầu xem và bình luận điều gì đó. Một lát sau, ba vị nữ du khách nhận ra ông, liền tiến lại trước mặt ông và hỏi: “Làm phiền ngài, chúng tôi nghe nói danh họa Belloni đang nghỉ ở địa phương này. Chúng tôi rất ngưỡng mộ tài năng của ông ấy, muốn đến gặp gỡ ông ấy. Xin hỏi ngài có biết ông ấy hiện ở đâu không?”

Danh họa Belloni hơi cúi người về phía ba vị nữ du khách và nói: “Không dám! Tôi chính là họa sĩ Bolleni!” Ba vị nữ du khách nghe xong câu trả lời của vị họa sĩ, nhớ tới những lời nói không lịch sự của mình ngày hôm trước thì cảm thấy vô cùng xấu hổ.

Một người cho dù có tài năng thực sự đi nữa, nhưng nếu vì tài năng của mình mà sinh ra tâm tự mãn, cao ngạo, không ngừng khoa trương bản thân thì rất có thể tài năng sẽ chỉ mang đến cho người ấy nỗi bi ai. “Đại trí nhược ngu”, bậc đại trí thường giả như kẻ ngốc, nhưng ở vào thời điểm cần thiết thì tài trí của họ lại khiến người khác không thể theo kịp.

Người khiêm tốn, ẩn mình, không thể hiện mình tài hoa luôn làm cho người khác kính phục. Trái lại, người cuồng vọng, ngạo mạn lại thường thể hiện mình, cho rằng mình đã thông tỏ mọi điều mà không biết rằng bản thân là một người vô tri, cuối cùng chỉ có thể trở thành trò cười cho thiên hạ.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m