Chuyển đến nội dung chính

Nguồn gốc của câu “Chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân”

 Nguồn gốc của câu “Chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân”

Người xưa thường nói: “Chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân”, nghĩa là người có trí tuệ sẽ không bao giờ khoe khoang tài năng mà thông thường hay ẩn mình khiến người khác khó nhận ra.

Câu này còn có nhiều nội hàm khác đó là, người có địa vị, có thân phận đặc biệt thường không để lộ ra ngoài; hay cao thủ đích thực sẽ không tùy tiện khoe khoang bản lĩnh trước mặt người khác.

Có một điển cố liên quan đến cấu nói “chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân” như sau:

Thời Xuân thu Chiến quốc, có một cậu thanh niên tên là Ôn Như Xuân, gia cảnh giàu có. Từ nhỏ cậu đã đam mê âm nhạc, rất thích chơi đàn, khi lớn lên còn có thể sáng tác ca khúc. Vì có tài nghệ nên Như Xuân thường xuyên khoe khoang tài năng của mình trước mặt người khác.

Trong một lần đi du ngoạn Sơn Tây, Như Xuân cưỡi ngựa qua một ngôi miếu thì nhìn thấy một vị đạo sĩ đang ngồi tĩnh tọa. Bên cạnh đạo sỹ có một chiếc túi màu xám, một góc của cây đàn cổ lộ ra bên ngoài miệng túi.

Như Xuân thầm nghĩ: “Lão đạo sĩ này cũng biết chơi đàn sao?” Sau đó anh đến gần rồi hỏi: “Xin hỏi ngài biết chơi đàn chứ?”

Đạo sĩ nghe thấy mở mắt khiêm tốn trả lời: “Cũng biết đôi chút! Tôi đang định tìm cao nhân bái sư học đàn.”

Như Xuân nghe vậy trong lòng liền cao hứng, muốn thể hiện sự tài giỏi của mình cho vị đạo sĩ xem, anh ta nói: “Thế thì để tôi đàn cho ông xem.”

Đạo sĩ lấy cây đàn trong túi đưa cho Ôn Như Xuân. Anh ta nhận lấy rồi ngồi xuống đất bắt đầu gảy đàn. Mới đầu anh tùy hứng gảy một bài, nghe xong đạo sĩ chẳng nói gì chỉ mỉm cười. Thấy vậy Như Xuân cảm thấy không vui bèn đem hết tài nghệ của mình ra chơi một bài khác, nghe xong vị đạo sĩ cũng vẫn nét mặt ấy không nói một lời. Lúc này anh ta nổi giận nói: “Sao ông không nói gì, có phải tôi đàn không hay?”

Đạo sĩ trả lời: “Đàn cũng được, nhưng không phải là người mà tôi muốn bái làm thầy.”

Nghe vậy Như Xuân vừa bực tức vừa mất kiên nhẫn nói: “Ông chơi đàn giỏi, thế thì hãy chơi một bài để tôi mở rộng tầm mắt xem nào!”

Đạo sỹ từ tốn, chẳng nói chẳng rằng, cầm cây đàn vuốt nhẹ vài cái, bắt đầu gảy. Tiếng đàn vang lên, âm thanh như nước chảy réo rắt, như gió chiều hiu hiu, đàn chim cũng từ đâu bay đến đậu trên cây cổ thụ gần miếu. Còn Như Xuân thì nghe ngất ngây say đắm, quên cả cơn nóng giận.

Nhạc đã ngưng nhưng Như Xuân vẫn còn thẫn thờ, trên mặt biểu hiện sự lưu luyến như muốn được nghe tiếp. Lúc bừng tỉnh anh biết rằng mình đã gặp cao nhân, lập tức quỳ xuống trước mặt đạo trưởng xin làm đệ tử.

Có một điển cố liên quan đến cấu nói “chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân” như sau:

Thời Xuân thu Chiến quốc, có một cậu thanh niên tên là Ôn Như Xuân, gia cảnh giàu có. Từ nhỏ cậu đã đam mê âm nhạc, rất thích chơi đàn, khi lớn lên còn có thể sáng tác ca khúc. Vì có tài nghệ nên Như Xuân thường xuyên khoe khoang tài năng của mình trước mặt người khác.

Trong một lần đi du ngoạn Sơn Tây, Như Xuân cưỡi ngựa qua một ngôi miếu thì nhìn thấy một vị đạo sĩ đang ngồi tĩnh tọa. Bên cạnh đạo sỹ có một chiếc túi màu xám, một góc của cây đàn cổ lộ ra bên ngoài miệng túi.

Như Xuân thầm nghĩ: “Lão đạo sĩ này cũng biết chơi đàn sao?” Sau đó anh đến gần rồi hỏi: “Xin hỏi ngài biết chơi đàn chứ?”

Đạo sĩ nghe thấy mở mắt khiêm tốn trả lời: “Cũng biết đôi chút! Tôi đang định tìm cao nhân bái sư học đàn.”

Như Xuân nghe vậy trong lòng liền cao hứng, muốn thể hiện sự tài giỏi của mình cho vị đạo sĩ xem, anh ta nói: “Thế thì để tôi đàn cho ông xem.”

Đạo sĩ lấy cây đàn trong túi đưa cho Ôn Như Xuân. Anh ta nhận lấy rồi ngồi xuống đất bắt đầu gảy đàn. Mới đầu anh tùy hứng gảy một bài, nghe xong đạo sĩ chẳng nói gì chỉ mỉm cười. Thấy vậy Như Xuân cảm thấy không vui bèn đem hết tài nghệ của mình ra chơi một bài khác, nghe xong vị đạo sĩ cũng vẫn nét mặt ấy không nói một lời. Lúc này anh ta nổi giận nói: “Sao ông không nói gì, có phải tôi đàn không hay?”

Đạo sĩ trả lời: “Đàn cũng được, nhưng không phải là người mà tôi muốn bái làm thầy.”

Nghe vậy Như Xuân vừa bực tức vừa mất kiên nhẫn nói: “Ông chơi đàn giỏi, thế thì hãy chơi một bài để tôi mở rộng tầm mắt xem nào!”

Đạo sỹ từ tốn, chẳng nói chẳng rằng, cầm cây đàn vuốt nhẹ vài cái, bắt đầu gảy. Tiếng đàn vang lên, âm thanh như nước chảy réo rắt, như gió chiều hiu hiu, đàn chim cũng từ đâu bay đến đậu trên cây cổ thụ gần miếu. Còn Như Xuân thì nghe ngất ngây say đắm, quên cả cơn nóng giận.

Nhạc đã ngưng nhưng Như Xuân vẫn còn thẫn thờ, trên mặt biểu hiện sự lưu luyến như muốn được nghe tiếp. Lúc bừng tỉnh anh biết rằng mình đã gặp cao nhân, lập tức quỳ xuống trước mặt đạo trưởng xin làm đệ tử.

cao nhân

Tiếng đàn như nước chảy réo rắt, như gió chiều hiu hiu, say đắm lòng người. (Ảnh qua Dkn)

Người tu luyện trong đạo gia khi đắc đạo thường xưng là chân nhân, vậy nên người xưa căn cứ từ điển cố trên đúc kết ra câu “Chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân”. 

Trong ‘Tam quốc diễn nghĩa’ cũng có một nhân vật ứng với câu nói này.

Tử Kính tiên sinh từng nói với Lưu Bị: “Ngọa Long, Phượng Sồ có một trong hai người thì đủ để an thiên hạ”. Có thể thấy tài năng của Phượng Sồ (tức Bàng Thống) không thua kém gì Ngọa Long (tức Khổng Minh), Khổng Minh là rồng thì ông là phượng.

Vì để thử lòng Lưu Bị nên Phượng Sồ sau khi đến Kinh Châu liền che dấu danh tính, lấy tên là Long Quảng tham gia kỳ thi tuyển chọn người tài. Lưu Bị sau khi xem qua một lượt các bài luận thì thấy bài của Long Quảng là hay nhất, nên sai người gọi Long Quảng vào gặp. Nhưng khi nhìn thấy dáng vẻ xấu xí của Long Quảng ông tỏ vẻ ngạc nhiên và có chút nghi ngờ, liền quay sang hỏi nhỏ Công Hựu: “Bài luận này có đúng là do hắn viết không?”

Công Hựu trả lời: “Đúng”.

Hiểu ý Lưu Bị Công Hựu nói thêm: “Thưa chủ công, Long Quảng tài trí không tuệ nhưng tướng mạo quá xấu xí. Nếu đảm nhiệm trọng trách, e là sẽ làm mất sự uy nghi của quan nhà Hán, theo ý của tại hạ thì…”

Lưu Bị hỏi: “Thì sao?”

Công Hựu lui ra xa rồi lớn tiếng bẩm báo cố ý cho Phượng Sồ nghe: “Chủ công, Long Quảng tuy có tài học, nhưng không biết có tài trị nước hay không? Cứ cho ông ta làm viên tri huyện trước để coi thật sự có tài không? Nếu có học vấn thật trọng dụng cũng chưa muộn.”

Lưu Bị: “Được, người làm quan chủ khảo cứ theo ý ngươi mà làm, cho Long Quảng tiên sinh nhận chức tri huyện Lỗ Dương đi.”

Ba tháng sau, khi Trương Phi đến Lỗ Dương được chứng kiến tài năng hơn người của Long Quảng thì mới biết đây là cao nhân. Ông lập tức quay về bẩm báo với đại ca. Lưu Bị sau khi biết tin liền vội vàng đến gặp Phượng Sồ nhận lỗi.

Vậy nên câu “Chân nhân bất lộ tướng, lộ tướng bất chân nhân” còn có ý khuyên mọi người nên biết khiêm nhường và không nên đánh giá người khác qua cử chỉ, dáng vẻ bên ngoài. 

Không chỉ cao nhân mà bậc quân tử ngày xưa cũng là người thường ẩn giấu tài năng của mình. Trong ‘Thái Căn Đàm –  Lập đức tu thân” có viết: “bậc chính nhân quân tử có tu dưỡng đạo đức thì hành vi tư tưởng của họ luôn quang minh lỗi lạc, không làm việc mờ ám phải che giấu. Họ có tài năng sáng như châu như ngọc, nhưng không dễ dàng hiển lộ ra ngoài khiến người khác lóa mắt”. Những lời này rất sâu sắc và có đạo lý, đáng để hậu thế học hỏi.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m