Chuyển đến nội dung chính

Cổ huấn: Dùng lý nhận định lời nói, dùng đạo ngăn chặn tư dục

 Cổ huấn: Dùng lý nhận định lời nói, dùng đạo ngăn chặn tư dục

Trong “Tiểu song u ký”, tác phẩm ghi lại những cách ngôn tu thân xử thế của tác giả Trần Kế Nho có viết: “Dĩ lý thính ngôn, tắc trung hữu chủ. Dĩ đạo trất dục, tắc tâm tự thanh”, nghĩa là dùng lý trí để phán đoán, nhận định những lời nghe thấy được từ người khác thì trong tâm tự sẽ có cách hành xử chính xác, dùng tu dưỡng phẩm đức để ức chế, giũ sạch tư dục cá nhân thì trong lòng tự nhiên sẽ trong sáng, không gì vướng bận.

Trong cuộc sống có những điều chúng ta có thể bao dung, rộng lượng, có thể “hồ đồ” cho qua nhưng cũng có những việc cần phải phân biệt rõ ràng minh xác, không thể “hồ đồ” được. Đặc biệt là những sự tình lớn, những sự tình có ảnh hưởng đến an nguy của bản thân và người khác. Do đó “Tiểu song u ký” đề cập đến hai phương diện: biết lắng nghe trước khi hành xử và biết tiết dục trong khi hành xử.

Khi lắng nghe, nếu chúng ta không dùng thái độ lý trí để phán đoán, mà là dùng cảm tình để tiếp thụ thì sẽ có nguy cơ lớn phạm phải sai lầm. Bởi vì cảm tình là chủ quan, nhiều điều được nói ra trong tình huống cảm xúc nhất thời chi phối, loại lời nói này so với sự thực khách quan là có sự cách biệt rất lớn.

Vô luận là hỉ giận hay là ai lạc thì lời nói đều là có sự cường điệu, phóng đại hơn thực tế. Nếu không thể nhận rõ được điểm này thì khi hành xử sẽ có những quyết định hoặc hành vi sai lầm. Cho nên, trong tai nghe được điều gì thì nhất định phải dùng lý trí để phán đoán đúng sai, phải khiêm tốn điều tra nghiên cứu, vậy thì khi hành xử mới có thể làm được chu toàn.

Ngoài ra, cổ nhân có câu: “Kiêm thính tắc minh, thiên thính tắc ám”, nghĩa là lắng nghe nhiều ý kiến khác nhau thì sẽ phân biệt được thị phi, còn nếu chỉ riêng nghe theo một phía thì sẽ bị hồ đồ u tối. Rộng lòng lắng nghe ý kiến cũng là một cách lắng nghe thông minh.

Trong khi hành xử, con người cũng cần phải biết tiết dục. Dục vọng của con người là rất nhiều, nếu như một người phó mặc cho dục vọng mở rộng thêm thì sẽ dần dần rời xa chính đạo, khi đó không chỉ đối với bản thân mà còn đối với xã hội đều sẽ không có một chút lợi nào.

Nội tâm sở dĩ không thể thanh tĩnh được là bởi vì đã bị tư dục trộn lẫn. Trong tâm bị sự thúc ép của dục vọng làm cho khó chịu, luôn lo được lo mất, nội tâm không có giây phút nào yên ổn. Người nào tư dục càng lớn thì nội tâm lại càng không thể an tĩnh, lúc nào cũng bị dục vọng khuấy động không yên.

Có rất nhiều dục vọng là không nên có và cũng không cần phải có. Chỉ có kiên trì tu dưỡng thì mới có thể dần dần từ bỏ được những ham muốn không hợp lý, từ đó khiến nội tâm của chúng ta đi đến chỗ bình an. Khi không còn tâm lý ép buộc bản thân phải thỏa mãn những ham muốn ích kỷ của mình thì chúng ta có thể tự nhiên mở mang đầu óc để hít thở không khí trong lành.

Nhà tâm học Vương Dương Minh triều Minh từng nói: “Đối với tư dục, chỉ có thể cố gắng mong cầu ngày một giảm bớt đi, không được phép để nó ngày một tăng thêm”. Khi một người có thể dùng đạo để khắc chế một phần ham dục thì sẽ đắc được một phần thiên lý, cũng thêm được một phần thoải mái, giản dị. “Thấy đủ thường vui”, người có thể khắc chế được tư dục thì sẽ sống không lo được mất, rời xa được tai họa, và nội tâm càng ngày càng thản đãng.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m