Đợi gió đến, cưỡi gió bay lên, theo gió mà đi

 Trí tuệ nhân sinh của Trang Tử, suy cho cùng, có thể gói gọn trong chín chữ: “Đợi gió đến, cưỡi gió bay lên, theo gió mà đi.”

1. Đợi gió đến

Tác phẩm nổi tiếng nhất của Trang Tử, không gì khác hơn là Tiêu Dao Du. Trong đó có kể một câu chuyện quen thuộc:

Ở Bắc Minh có con cá lớn tên là Côn, thân hình mênh mông vô hạn, hóa thành chim Bằng, có thể tung cánh bay lên chín tầng trời, cưỡi gió tháng sáu mà vượt muôn dặm đến Nam Minh xa xôi.

Nhưng Trang Tử lại nói: con Bằng ấy vẫn chưa thật sự tự do. Bởi một khi không có gió, nó cũng chỉ có thể rơi từ trên cao xuống.

Thời ấy còn có Liệt Tử, người có thể cưỡi gió mà bay, trông như thần tiên. Thế nhưng, khi gió ngừng thổi, ông cũng phải lo âu.

Đứng trước cửa gió, ai cũng có thể bay lên. Thứ tự do ấy, rốt cuộc vẫn là dựa vào ngoại vật.

Vì vậy, “đợi gió đến” trong trí tuệ của Trang Tử không phải là chờ hoàn cảnh thuận lợi, mà là không để bản thân bị ngoại vật trói buộc.

Người đời mê đắm danh lợi, để lòng mình bị trăm mối thế tục kéo căng, nên mới thấy khổ đau và mất tự do. Khi không còn dựa dẫm vào ngoại cảnh, quay về an trú nơi nội tâm, con người sẽ tự nhiên có được sức mạnh bình thản và vững vàng.

2. Cưỡi gió bay lên

Trong thiên Thu Thủy của Trang Tử, có một câu chuyện nổi tiếng: Một ngày nọ, Trang Tử cùng Huệ Tử dạo chơi trên cầu sông Hào. Trang Tử nhìn xuống dòng nước và nói:

“Ngươi xem cá bơi lội phía dưới kia, vui vẻ biết bao.”

Huệ Tử đáp:

“Ngươi không phải cá, sao biết cá vui?”

Trang Tử liền nói:

“Ngươi không phải ta, sao biết ta không biết cá vui?”

Cuộc đời cũng giống như một vở kịch. Ta không bước vào vở kịch của người khác, thì không thể hiểu hết niềm vui nỗi buồn của họ.

Niềm vui của cá là tự do bơi lội trong nước; niềm vui của con người là được sống và lớn lên theo bản tính tự nhiên của mình.

Bi kịch lớn nhất của đời người là: rõ ràng khác biệt, nhưng lại cố gắng trở thành giống như người khác.

Thay vì hao tâm tổn trí sống thành hình ảnh người khác mong muốn, chi bằng dốc lòng sống thành dáng vẻ mà bản thân yêu thích.

“Cưỡi gió bay lên”, trong trí tuệ của Trang Tử, chính là không để ánh mắt và đánh giá của người khác quyết định cuộc đời mình.

Hãy bảo vệ lựa chọn trong lòng, bước đi vững vàng giữa mưa gió. Khi chưa có sự cho phép của chính mình, không ai có thể khinh thường bạn. Bạn chính là chủ nhân duy nhất của giấc mơ và hạnh phúc đời mình.

3. Theo gió mà đi

Thiên mệnh vô thường, con người mong manh như cánh gió. Không ai biết khi nào ao nước từng thuộc về mình sẽ cạn khô, cũng không ai giữ được người đồng hành mãi mãi bên cạnh.

Người với người, suy cho cùng chỉ là lữ khách đi chung một đoạn đường. Chỉ có bản thân mới có thể đi trọn hành trình sinh mệnh. Vì thế, hãy làm chủ cuộc đời mình, đừng trở thành vật phụ thuộc vào người khác.

Đỗ Phủ từng cùng Lý Bạch kết bạn giang hồ, cưỡi ngựa ngao du thiên hạ.

Đỗ Phủ ngưỡng mộ sự phóng khoáng, tiêu sái và tài hoa tuyệt thế của Lý Bạch. Nhưng rồi “ta hướng núi, người hướng nước”, cuối cùng cũng chỉ có thể vẫy tay từ biệt.

Không viết được “Nhân sinh đắc ý tu tận hoan, mạc sử kim tôn không đối nguyệt”, thì cứ viết “Quốc phá sơn hà tại, thành xuân thảo mộc thâm”.

Mỗi người có một con đường, một sứ mệnh riêng.

“Theo gió mà đi”, trong trí tuệ của Trang Tử, chính là tìm lại bản ngã chân thật của mình.

Có người cả đời làm nô lệ cho dục vọng, có người học cách khống chế dục vọng. Trên con đường trưởng thành, người càng trí tuệ, càng biết làm chủ chính mình.

Khi vượt qua được dục vọng và công lợi của nhân gian, thân thể và linh hồn mới có thể thật sự tự do.

Đạt đến sự vượt thoát ấy, con người mới chạm tới cảnh giới tiêu dao vô sở đãi và  tự do không cần nương tựa vào bất kỳ điều gì.

Trang Tử luôn có nhiều bài học rất lạ và độc đáo. Có người khen, kẻ không đồng tình, nhưng không thể phủ định những tư tưởng của ông.