Chuyển đến nội dung chính

Người trí tuệ có 3 điều “dè chừng” và 3 điều “e sợ”

 Người trí tuệ thời xưa luôn ghi nhớ và tự răn rằng bản thân có ba “giới” (cảnh giác, dè chừng), đó chính là: Lúc còn trẻ thì “giới” ở sắc dục, không tham lam vô độ. Đến lúc trưởng thành thì “giới” ở tranh đấu, khi về già thì “giới” ở những điều đắc được, đừng mãi ôm giữ quá nhiều. Ngoài ra, họ cũng có ba loại “kính sợ”. Thứ nhất là “kính sợ” Thiên mệnh (mệnh trời, số mệnh). Thứ hai là “kính sợ” tổ tiên, ông bà, cha mẹ và những người lớn tuổi. Thứ ba là phải biết “kính sợ” bậc Thánh nhân.

Ba “giới” của người trí tuệ

Khi còn trẻ bởi vì khí huyết chưa ổn định nên ai ai cũng cần phải “giới” ở phương diện sắc dục. Khi đã trưởng thành, trai tráng thì khí huyết mạnh mẽ đầy đủ nên cần “giới” ở tranh đấu, còn khi về già thì khí huyết suy yếu rồi cho nên cần “giới” ở ôm giữ quá nhiều.

Đây là một vấn đề tưởng rằng chỉ liên quan đến phương diện sức khỏe, nhưng kỳ thực nó lại hàm chứa cả phương diện đạo đức con người. Đây cũng còn là một vấn đề lớn của văn hóa của các quốc gia, các thời đại, bởi thế mà khi bàn về vấn đề này, Khổng Tử chia đời người thành ba giai đoạn, thiếu niên, trung niên và lão niên tương ứng với những “giới” khác nhau.

Thời thanh thiếu niên, nên “giới” ở phương diện sắc dục. Có rất nhiều người khi đến tuổi trung niên và lão niên liền bị bệnh tật, giảm sút về sức khỏe đều là bởi vì khi còn trẻ đã không “giới” ở phương diện sắc dục, tham lam vô độ mà gieo mầm bệnh tật.

Đến thời tráng niên thì cần “giới” ở tranh đấu. “Tranh đấu” ở đây kỳ thực không phải chỉ đơn thuần là việc đánh lộn, cãi vã giữa người với người mà còn bao hàm hết thảy những suy nghĩ, tư tưởng mang tính cạnh tranh, giành giật.

Nếu một người trong sự nghiệp cũng luôn muốn ganh đua, làm mọi thủ đoạn chỉ để được hơn người, trong xử thê luôn mất bình tĩnh, lúc nào cũng muốn đánh lộn với người khác thì thực sự không chỉ rước họa vào thân mà đến trung niên còn dễ mắc các bệnh tật về tâm lý, khi về già lại dễ bị hối tiếc và sống trong buồn rầu và đơn độc.

Người đến tuổi lão niên vì sao phải “giới” ở tham lam, ôm giữ quá nhiều những thứ đã đắc được? Kỳ thực, rất nhiều người trong cuộc sống, khi còn trẻ thì “trọng nghĩa, khinh tài” nhưng đến tuổi về già, tiêu một đồng cũng thấy tiếc. Đối với công danh sự nghiệp thì họ lại càng luyến tiếc hơn nữa và không thể buông tay. Người không thể buông tay, chỉ muốn ôm giữ thì sống sẽ rất mệt mỏi, thật khó để có thể được thong dong tự tại.

Ba “kính sợ” của người trí tuệ

Cái “kính sợ” thứ nhất chính là kính sợ Thiên mệnh (số trời, mệnh trời định). Trước đây, người xưa có câu nói vui rằng: “Càng nói càng khiến người khác khó hiểu, đó chính là triết học”. Kỳ thực, đây là câu nói vui nói đùa nhưng lại cũng hàm chứa đạo lý sâu sắc.
Họ tin rằng, chuyện dù xấu hay tốt cũng là trong mệnh đã định, bởi vì có cái “nguyên nhân” là mình mà ra. Họ thường khuyên nhủ con cái rằng: “Một người biết kính sợ thì mới có thể thành công, người không biết sợ gì thì không thể thành công được”.

Cái “kính sợ” thứ hai chính là kính sợ những người lớn tuổi, tổ tiên, ông bà, cha mẹ. Có câu nói như thế này: “Đối phụ mẫu, trường bối, hữu đạo đức học vấn đích nhân hữu sở phạ, tài hữu thành tựu”. Ý nói rằng, người có đạo đức, học vấn biết kính sợ người lớn tuổi, cha mẹ thì mới có thể đạt được những thành tựu trong cuộc đời.

Cái “kính sợ” thứ ba, ấy chính là kính sợ bậc Thánh nhân. Nhìn lại lịch sử, chúng ta có thể thấy một nhân vật thành công thông thường là một người có tín ngưỡng nào đó, hay lấy một mục đích nào đó làm trung tâm của cuộc đời mình.

Khổng Tử cũng viết: Tiểu nhân, người vô minh không hiểu mệnh trời nên không biết sợ, khinh mạn bậc đại nhân, coi thường lời nói của Thánh nhân. Kẻ tiểu nhân, vô minh mặc dù tri thức hạn hẹp nhưng lại cho mình là tài giỏi hơn người, chỉ trích lời nói của bậc thánh hiền, thật sự là vô cùng nguy hiểm.

Đây kỳ thực đều là những kinh nghiệm quý giá mà người trí tuệ để lại, không chỉ áp dụng cho người thời xưa mà trong xã hội “hỗn loạn” như ngày nay thì nó càng hữu ích hơn nữa!

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m