Chuyển đến nội dung chính

Một chút tri thức ít ỏi thường khiến người ta kiêu ngạo

 Một chút tri thức ít ỏi thường khiến người ta kiêu ngạo

Trên thế gian này, có những người có chút học vấn mà đã vội vàng kiêu ngạo, luôn tự cho mình là hơn nhất. Nhưng người có cảnh giới tinh thần càng cao thâm, lại càng nhìn thấy những thiếu sót của bản thân và càng thấy mình vô cùng nhỏ bé.

Phật Thích Ca khi mô tả vũ trụ quan của mình đã nói “Kỳ đại vô ngoại, kỳ tiểu vô nội”, ý là to lớn đến vô cùng, nhỏ bé đến vô tận. Ông giảng về học thuyết “Tam thiên đại thiên thế giới”, cho rằng một hạt cát cũng có một vũ trụ bên trong. Ngày nay vật lý học khám phá ra rằng dưới tề bào có phân tử, dưới phân tử có nguyên tử, dưới nữa lại còn có những vi hạt nhỏ bé hơn. Sự chuyển động của các hành tinh trong hệ ngân hà quanh vùng lõi, sự chuyển động của trái đất quanh mặt trời, sự chuyển động của electron quanh hạt nhân nguyên tử là tương đồng tương đối, đại đồng tiểu dị. Từ đó mà suy ra rằng con người cũng chỉ là một hạt cát nhỏ bé, bên trong một hạt cát nhỏ bé, bên trong một hạt cát nhỏ bé… mà thôi.

Kỳ thực, tu dưỡng và năng lực của con người cũng giống như thế, “Nhân ngoại hữu nhân, thiên ngoại hữu thiên”, người tài còn có người tài hơn, bên ngoài bầu trời còn có bầu trời khác. Đời người là hữu hạn nhưng tri thức, sự hiểu biết là không có giới hạn. Bởi vậy, làm người phải biết lấy “Sự học là vô chừng”, khiêm tốn ham học hỏi, kính nghiệp kính sư, đừng vì chút kiến thức ít ỏi mà vội kiêu ngạo, coi thường người khác.

Trong cuốn “Bác Vật Chí” có ghi lại câu chuyện về Tiết Đàm học âm nhạc từ Tần Thanh như sau.

Tần Thanh nổi danh về âm nhạc vào thời kỳ Chiến Quốc. Ông không chỉ thông hiểu về âm luật mà tiếng ca của ông còn làm rung động lòng người.

Thời ấy, có một người tên là Tiết Đàm, nghe danh tiếng của Tần Thanh nên từ xa đến, xin bái Tần Thanh làm thầy để theo học âm nhạc. Sau một thời gian học tập, khi còn chưa hoàn toàn học hết tài nghệ của Tần Thanh truyền đạt, thì Tiết Đàm đã cảm thấy mình đã học đủ rồi, thậm chí tài nghệ đã vượt cả Tần Thanh rồi, liền cho rằng không cần tiếp tục học nữa. Nghĩ vậy nên Tiết Đàm muốn từ biệt thầy để trở về quê hương.

Tần Thanh cũng không cảm thấy phật ý hay ngăn cản Tiết Đàm rời đi. Ngày Tiết Đàm lên đường, ở trạm dừng chân bên đường lớn, Tần Thanh chuẩn bị một mâm cỗ để hai người từ biệt nhau. Trong yến tiệc, khi hàn huyên, Tần Thanh vừa vỗ vỗ chiếc bàn vừa cất giọng hát một ca khúc bi ai. Tiếng ca của Tần Thanh vang xa, làm chấn động cả rừng cây gần đó, tựa hồ như đám mây trắng cũng không trôi nữa mà dừng lại nghe ông hát.

Tiết Đàm nghe xong trong lòng vô cùng cảm kích nhưng cũng vô cùng xấu hổ. Tiết Đàm hiểu ra rằng bản thân mình tự cao tự đại, không biết rằng còn rất nhiều tài nghệ cao thâm mà bản thân không hiểu, quả thực là còn kém xa sư phụ của mình. Thế là Tiết Đàm hướng đến Tần Thanh tạ tội, đồng thời thỉnh cầu xin ở lại tiếp tục học ca hát từ Tần Thanh. Cũng từ đó, Tiết Đàm không bao giờ dám nghĩ tài nghệ của mình đã hơn cả thầy nữa.

Trong cuộc sống có không ít người giống như Tiết Đàm vậy, biết được chút tri thức, học được chút tài nghệ liền mạo phạm người bề trên, khinh mạn bạn bè cùng trang lứa. Thậm chí có không ít người khi đạt được một chút thành tựu trong sự nghiệp, trong học tập liền coi thường những người khác. Đây đều là bởi vì người ấy không hiểu được rằng sự học là vô chừng. Học tài nghệ cố nhiên quan trọng, nhưng học làm người là học cả đời, là quan trọng hơn hết. Không phân biệt người đó làm nghề gì, cũng không phân biệt bằng cấp, bất luận là ai, ở địa vị nào, học làm người, học làm người tốt cũng là không có điểm dừng.

Kỳ thực, cho dù là nghệ thuật, tài nghệ, học vấn hay tu thân, những sở học ấy đối với bất kỳ ai mà nói đều là không có điểm dừng. Một người có tâm tự mãn, tự cao tự đại sẽ chỉ biết dừng lại và tự trói buộc chính mình, khiến bản thân mình không thể tiến thêm được nữa. Một người nếu có thể vĩnh viễn mang trong mình sự khiêm tốn và cung kính thì sẽ ngày càng học hỏi và dung nạp được nhiều tri thức hơn. Người thực sự có bản lĩnh và tài năng không cần khoa trương bản thân mà vẫn tự tỏa sáng.

Có câu rằng: “Một chút tri thức ít ỏi khiến người ta kiêu ngạo, kiến thức phong phú khiến người ta khiêm tốn. Do đó những bông lúa lép thường cao ngạo mà chĩa thẳng đầu lên trời, còn những bông lúa chắc hạt thường cúi đầu xuống đất.” Một người chỉ có tâm khiêm tốn học tập, không bao giờ kiêu ngạo tự mãn thì mới có thể bước đến đỉnh cao của sự nghiệp.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m