Chuyển đến nội dung chính

Luận Ngữ: 6 sự tình khiến nội tâm vui vẻ

 Luận Ngữ: 6 sự tình khiến nội tâm vui vẻ

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta tùy thời có thể gặp những sự tình không hay khiến tâm tình trở nên buồn khổ bi ai. Nếu lúc ấy chúng ta có thể nhớ đến những sự tình mà chúng ta yêu thích thì sẽ có thể cải biến được tâm trạng của mình. Xuyên suốt cuốn sách Luận Ngữ của Nho gia, có 6 sự tình có thể làm cho tâm tình con người trở nên vui sướng, khoái hoạt.

🔻 1. Học tập

“Luận Ngữ – Học nhi” viết rằng: “Học nhi thời tập chi, bất diệc duyệt hồ?“ ý tứ chính là nếu có thể được ôn tập nhiều lần những học vấn đã học thì chẳng phải rất vui hay sao.

Đối với bất kỳ ai mà nói, học tập luôn là một quá trình không ngừng hoàn thiện. Không ai vừa sinh ra đã chứa đầy tri thức. Tri thức là dựa vào việc con người không ngừng tích lũy mà có được. Trong quá trình học tập ắt sẽ xuất hiện buồn khổ, nhưng niềm vui và hứng thú cũng đồng dạng xuất hiện. Khi chúng ta biết được những chân lý mới, những triết lý nhân sinh mới thì nội tâm chúng ta sẽ thăng hoa.

Chúng ta phải thông qua lĩnh ngộ và thực hành mới biến tri thức thành năng lực của bản thân, cuối cùng trở thành người thực sự trí tuệ. Đến lúc đó, tự nhiên trong nội tâm chúng ta sẽ cảm thấy vui sướng, hài lòng. Đó chính là niềm vui trong học tập.

🔻 2. Kết giao

“Luận Ngữ – Học nhi” viết rằng: “Hữu bằng tự viễn phương lai, bất diệc lạc hồ”, có bạn từ phương xa đến thăm, chẳng mừng lắm sao? Trong bài tiễn bạn đi nhậm chức ở Thục Châu, nhà thơ Vương Bột cũng viết: “Hải nội tồn tri kỷ, thiên nhai nhược bỉ lân” tức là trong trời biển này ta vẫn còn người tri kỷ, nên dẫu ở góc biển chân trời thì vẫn cứ như đang ở sát cạnh nhau.

Trong cuộc đời nếu có thể kết giao được những người bạn tâm đầu ý hợp, vui buồn có nhau thì còn niềm vui nào lớn hơn? Vì vậy không ngừng kết giao với những người bạn tốt thực sự sẽ đem lại cho bản thân vô số niềm vui. Những người có cùng chí hướng thời xưa thường tìm đến nhau kết giao, đàm đạo. Họ xem đó là điều thú vị, là niềm vui lớn trong cuộc đời.

🔻 3.  m nhạc

“Luận Ngữ – Thái bá” viết rằng: “Hưng ư Thi, lập ư Lễ, thành ư Nhạc”, hưng khởi tâm hồn nhờ thơ, vững vàng khuôn phép nhờ lễ, thành tựu nhờ nhạc. Đây là tác dụng giáo hóa của Kinh, Thi và Nhạc.

Khổng Tử không chỉ am hiểu những đạo lý lớn mà ông còn rất am tường về âm nhạc. Kiến thức âm nhạc của Khổng Tử khiến ngay cả thầy dạy ông là Sư Tương Tử cũng thán phục. Tương truyền rằng, khi Khổng Tử biên soạn, lựa chọn và chỉnh lý “Kinh Thi”, ông lấy 305 thiên có ích cho lễ nghĩa để phổ nhạc, cố tìm âm hợp với nhạc Thiều, Vũ, Nhã, Tụng, là những loại nhạc cao nhã.

Trong thời đại mà các quy tắc, chế độ lễ giáo truyền thống bị phá huỷ nghiêm trọng, Khổng Tử muốn khôi phục sự hưng thịnh của lễ giáo âm nhạc, truyền bá và phát dương đạo nghĩa. Đương nhiên, đó là một chuyện vô cùng khó khăn. Thế nhưng ông lại tìm thấy niềm vui bất tuyệt trong hành trình gian khó đó. Khổng Tử cho rằng, âm nhạc có thể dần dần bồi dưỡng ra nhân cách hoàn mỹ. Bởi vì âm nhạc là sự kết hợp giữa “thiện” và “mỹ”. Tiếc rằng Kinh Nhạc mà Khổng Tử để lại đã bị thất truyền.

🔻 4. Truyền thụ tri thức

“Luận Ngữ – Thuật nhi” viết: “Học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện”, tức là khi học tập sẽ không cảm thấy chán, khi dạy người sẽ không cảm thấy mệt.

Sách “Sử Ký” viết rằng, hơn 70 môn đồ thân cận nhất được Khổng Tử truyền thụ đạo học đều trở thành những học giả xuất sắc và nổi bật của thời đại, ảnh hưởng đến nhiều thế hệ sau này. Những vị đệ tử này của Khổng Tử tiếng tăm lừng lẫy. Họ lại học theo vị thầy vĩ đại Khổng Tử của họ, không ngừng truyền thụ những tri thức, đạo lý mà họ học được cho hậu nhân. Bởi vậy, nỗ lực học và truyền thụ học vấn đã trở thành một truyền thống của Nho gia.

🔻 5. Thiên nhiên

“Luận Ngữ – Ung dã” viết: “Trí giả lạc thủy, nhân giả lạc sơn”, nghĩa là người trí thì vui với sông nước, người nhân lại vui với núi non. Ý tứ chính là người trí tuệ và bậc nhân nghĩa đều vui thú với cảnh thiên nhiên, non nước hữu tình, không để tâm bị danh lợi chi phối. Còn một cách giải thích khác là, người trí tuệ giống như dòng nước cuộn chảy qua vạn vật, thấu hiểu vạn vật. Người nhân nghĩa lại giống như ngọn núi cao sừng sững, trầm ổn, yên tĩnh, khiến cho vạn vật tin cậy, nương tựa.

Những dãy núi hùng vĩ cùng với những dòng nước nhu mềm giống như âm dương điều hòa, bù đắp cho nhau. Khi cảnh tượng non sông tráng lệ ấy hiện ra trước mắt bất kỳ ai cũng sẽ khiến nội tâm của người ấy bị kích thích, truyền cảm hứng khiến người ta cảm thấy vui vẻ. Đây là loại vui vẻ thuần khiết mà con người có được thông qua sự hòa hợp với thiên nhiên, đất trời.

🔻 6. Ẩm thực

“Luận Ngữ – Hương đảng” viết rằng: “Thực bất yếm tinh”, nghĩa là lương thực cần sạch sẽ, tinh khiết, không cần cao lương mỹ vị. Ngoài ra còn viết: “Thực bất ngữ, tẩm bất ngôn”, có nghĩa là khi ăn uống không bàn luận, khi đi ngủ cũng không nên nói chuyện.

Có thể nói, việc ẩm thực đối với người quân tử là không thể tùy tiện. Bởi vậy trong Luận Ngữ cũng ghi, gạo cần giã trắng, thịt thái mỏng, lương thực để lâu đổi màu thì không nên ăn, thức ăn có mùi khó chịu cũng không nên ăn… Thức ăn không nên ăn quá no, rượu cũng không nên uống quá say. Ẩm thực tinh tế thì sẽ ngon, đó chính là niềm vui trong ẩm thực.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m