Chuyển đến nội dung chính

Tiêu chuẩn của người quân tử: “Tam lập, tứ bất và tam giới”

 Tiêu chuẩn của người quân tử: “Tam lập, tứ bất và tam giới”

Người quân tử, trong lòng thường mang chí lớn, sống giữa thế gian ô trọc mà vẫn giữ được phẩm chất thanh cao, đáng để con người muôn đời sau noi bước.

🔻  Quân tử tam lập

Cổ nhân nói quân tử cần có tam lâp: Lập đức, lập công, lập ngôn. Trong đó nếu đời người là một cái cây, thì lập đức chính là thân cây, lập công là hoa quả, và lập ngôn là hạt.

Lập đức: Chính là có sự tu dưỡng đạo đức tốt, ý thức cao. Đây là những điều cơ bản nhất của nhân sinh. Nếu ví đời người giống như cái cái cây, vậy thì lập đức chính là thân của cái cây. “Lập đức” xuyên qua toàn bộ quá trình của cuộc đời. Phải kiên định học tập và tu dưỡng, thì mới có thể “lập đức”.

Lập công: Chính là phải dùng từng công việc cụ thể một để làm phong phú cho cuộc đời của mình. Nếu cuộc đời là một cái cây, thì lập công chính là hoa và quả của cây. Cây có hương hoa thơm ngát, trái nặng trĩu cành thì cuộc sống mới sinh động và thú vị.

Lập ngôn: Chính là phải dùng thành quả tư tưởng của chính chúng ta để giao lưu với thế giới này, làm phong phú cho kho tàng văn minh của nhân loại chúng ta. “Văn chương thiên cổ sự”, truyền thừa tư tưởng phải dựa vào văn chương. Nếu cuộc đời là một cái cây, vậy “lập ngôn” giống như là hạt của cái cây.

🔻 Quân tử có tứ bất

👉 Thứ nhất: Quân tử động tâm hữu đạo, không mù quáng

Một người quân tử nói chuyện nhất định phải có đạo lý, họ luôn coi trọng lễ nghĩa, cẩn trọng trong mọi lời nói việc làm của mình. Làm việc thì nhất định phải có dụng ý, không hành động một cách tùy tiện, đây chính là động tâm hữu đạo.

Thứ hai: Quân tử không nói lời uổng phí, lời nói nhất định phải có lý

Quần tử không nói lời thị phị, không đồn đại, luôn biết giữ miệng, không nói suông, không nói lời không huyền hoặc, nhưng khi cần phải nói thì họ nhất định sẽ nói. Toàn bộ ngôn từ của quân tử đều có ý nghĩa, có từ bi, có chính nghĩa. Vì thế quân tử không chỉ là sử dụng ngôn ngữ, mà là phải nói lời có lý.

👉 Thứ ba: Quân tử không tùy tiện cầu, cầu nhất định phải có nghĩa

Quân tử coi trọng thanh danh, luôn biết tiết chế dục vọng, sẽ không vì tham lam mà giành giật, đòi hỏi quá đáng, thứ không thuộc về mình thì nhất định sẽ không vọng tưởng truy cầu, lại càng không thể thấy người gặp nguy nan mà thừa cơ hãm hại, mưu cầu lợi ích cá nhân. Quân tử một khi đã cầu, thì nhất định là vì quốc gia, vì xã hội, vì chính nghĩa, cầu lợi cho dân.

👉 Thứ tư: Quân tử không hư hành, đã hành thì phải chính

Nếu là một quân tử, thì nhất ngôn nhất hành, đều không thể tùy tiện, bất kỳ chuyện gì cũng phải cân suy xét kỹ lưỡng: Việc này có gì hại đến người khác không? Việc này có bất lợi cho người khác không? Sau khi suy xét kỹ lưỡng mới hành động. Hành động của quân tử là phải nhất định phù hợp với chính đạo.

Trong Phật giáo có nói, một người tu hành, thì ngôn hành nhất định phải phù hợp với “Bát chính đạo”, Bát chính đạo chính là cần phải nói lời chân thật, khởi niệm chính trực, lời nói chính trực, làm việc chính trực, tu hành chính trực, v.v. Nếu có thể lấy bát chính đạo làm nguyên tắc sống, nguyên tắc làm việc, nguyên tắc ứng xử, thì nhất định sẽ không phạm sai lầm.

🔻 Quân tử có tam giới

Quân tử có 3 điều giới quy: Thiếu niên giới mỹ sắc; tráng niên giới ẩu đấu; lão niên giới ham muốn. Câu này chỉ ra rõ ràng rằng chúng ta phải dựa vào các thời kỳ đặc điểm thể chất khác nhau để tu dưỡng, ở những độ tuổi khác nhau, thì đặc điểm sinh lý, tâm lý cũng khác nhau, nên phương pháp tu dưỡng cũng khác biệt.

Thời thiếu niên do chưa thực sự trưởng thành, nên không thể kết hôn sớm, thì không được chìm sâu vào ái tình nam nữ. Trung y xưa nay vẫn luôn phản đối ham sắc túng dục, chủ trương tiết dục dưỡng tinh, tàng tinh để được thân thể khỏe mạnh. Vì thế “giới sắc”, đối với “thiếu niên khí vẫn chưa được kiện toàn” là việc làm mang lại lợi ích rất lớn.

Thời trung niên, là tuổi khí sung mãn, hiếu thắng thiện đấu, vì thế nên phải “giới đấu”, bình tâm dưỡng khí, hài hòa khoan dung.

Thời lão niên, thể lực đã suy yếu, không nên lại khổ tâm lao trí theo đuổi tiền tài, công danh, địa vị. Nếu tham lam vô độ, vắt óc tìm mưu nghĩ kế để mưu cầu lợi tích, thì nguyên khí sẽ bị tổn thương nặng nề, chắc chắn sẽ hao thân giảm thọ. Vì thế lão niên nhất định phải “giới ham muốn”.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m