Chuyển đến nội dung chính

Cổ nhân để lại cho hậu thế 5 lời vàng ngọc, bạn đã biết chưa?

 Cổ nhân để lại cho hậu thế 5 lời vàng ngọc, bạn đã biết chưa?

Cổ nhân thường rất chú trọng đến việc tu dưỡng đạo đức, bởi vậy, trong những lời răn dạy của họ đều chứa đựng trí tuệ nhân sinh, những đạo lý rất lớn, đọc xong thọ ích vô cùng.

🔻 1. Chịu làm, khó cũng thành dễ; không chịu làm, dễ cũng thành khó

Câu này trích từ cuốn sách nổi tiếng “Vi học nhất thủ kỳ tử chất” (gọi tắt là “Vi học”) của Bành Đoan Thục đời nhà Thanh, nguyên gốc là: “Thiên hạ sự hữu nan dịch hồ? Vi chi, tắc nan giả diệc dịch hĩ; bất vi, tắc dịch giả diệc nan hĩ”, ý tứ rằng: Việc trong thiên hạ có sự phân biệt khó và dễ chăng? Nếu chịu làm, thì khó cũng trở thành dễ; nếu không chịu làm, thì dễ cũng hoá thành khó.

Tác giả Bành Đoan Thục đã lấy một câu chuyện làm ví dụ: Nơi vùng xa xôi ở đất Thục có hai vị hòa thượng: một người nghèo, một người giàu. 

Hòa thượng nghèo nói với hòa thượng giàu rằng: “Tôi muốn đi đến Nam Hải, ông thấy thế nào?” 

Hòa thượng giàu nói rằng: “Ông dựa vào cái gì để đi?” 

Hòa thượng nghèo đáp: “Tôi chỉ cần một bình một bát là đủ”.

Hòa thượng giàu nói lại: “Tôi nhiều năm muốn thuê thuyền thuận dòng đi xuống đó mà không thành. Ông dựa vào đâu để đi cơ chứ!”

Qua năm sau, hòa thượng nghèo từ Nam Hải trở về, đem những việc ở Nam Hải kể cho hòa thượng giàu nghe. Hòa thường giàu mặt lộ vẻ xấu hổ.

Tây Thục cách Nam Hải không biết là xa đến mấy ngàn dặm, hòa thượng nghèo thì đến được, còn hòa thượng giàu lại không. Một người lập chí cầu đạo, lẽ nào lại chẳng bằng vị hoà thượng nghèo ở đất Thục xa xôi kia? 

🔻 2. Với người, chớ cầu hoàn hảo; với mình, kiểm điểm không ngừng

Câu này nguyên từ trong “Thượng thư – Y huấn”, “Dữ nhân bất cầu bị, kiểm thân nhược bất cập”, ý tứ rằng: Nguyên tắc tu thân là không yêu cầu người khác phải hoàn hảo, mà là không ngừng kiểm điểm những thiếu sót của bản thân, khiến cho mình ngày càng hoàn thiện. Phương pháp giáo dục này đối với thời đại hiện nay vẫn giữ nguyên được giá trị của nó.

🔻 3. Vàng chẳng có thuần khiết, người không ai hoàn hảo

Câu này xuất phát từ bài thơ “Ký Hứng” của Đới Phục Cổ, một nhà thơ thời Nam Tống: “Hoàng kim vô túc sắc, bạch bích hữu vi hà. Cầu nhân bất cầu bị, thiếp nguyện lão quân gia”. Tạm dịch: Vàng cũng chẳng thể thuần khiết, ngọc bích còn có chỗ tỳ vết, cầu người không cầu hoàn hảo, dù chàng còn có những khiếm khuyết, ta vẫn nguyện ý theo chàng cả đời.

Nhà thơ đã mượn giọng điệu của một người phụ nữ nói với chồng, để gửi gắm một thông điệp: Dùng người thì chỉ nên nhìn vào điểm tốt của họ, phát huy tốt những ưu điểm đó, chứ đừng nên xét nét tới những khuyết điểm, bởi con người đâu có ai là thập toàn thập mỹ. Chỉ có như vậy mới có thể khiến người ta bội phục cả đời.

Về sau, người ta cô đọng bài thơ này thành một câu nói phổ biến: “Kim vô túc xích, nhân vô hoàn nhân”, ý nói rằng cả vàng cũng chẳng thể thuần khiết thì con người nào có ai hoàn hảo; cũng ví von về cách đối nhân xử thế, đừng cho rằng bản thân thanh cao mà chê bai người khác, cần nhìn vào ưu điểm của họ, mới có thể kết giao bạn bè được rộng rãi.

🔻 4. Học mà không có bạn thì hiểu biết sẽ nông cạn

Câu này xuất phát từ “Lễ ký – Học ký”, có nghĩa là, trong học tập phải quan sát, học hỏi ưu điểm của nhau, nếu không có bạn bè để cùng nhau thảo luận và giải quyết vấn đề thì hiểu biết sẽ nông cạn. Mối quan hệ giữa người với người không chỉ có thể giúp chúng ta hiểu biết sâu sắc hơn về các lĩnh vực, mà còn giúp chúng ta hiểu sâu hơn về bản thân mình.

Trong “Chu Dịch – Đoái quái” viết: “Quân tử dĩ bằng hữu giảng tập”, bằng hữu có thể giúp nhau giảng ra những đạo lý bất minh, thực hành với nhau những công việc không thành thục. Sự học hỏi lẫn nhau, giúp đỡ lẫn nhau giữa bạn bè cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao kiến ​​thức và tu dưỡng đạo đức.

Khổng Tử đã từng nói: “Tam nhân hành, tất hữu ngã sư yên: Trạch kỳ thiện giả nhi tòng chi, kỳ bất thiện giả nhi cải chi”, có nghĩa là: Trong ba người đi cùng, nhất định có người mà mình đáng học tập. Hãy lựa chọn ưu điểm của họ để tăng cường học tập, phát hiện ra nhược điểm của họ để sửa đổi mình, hoàn thiện nhân cách mình. 

Tất nhiên Khổng Tử cũng nói: “Ích giả tam hữu, tổn giả tam hữu: hữu trực, hữu lượng, hữu đa văn, ích hĩ; hữu tiện tích, hữu thiện nhu, hữu tiện nịnh, tổn hĩ”. Nghĩa là, có ba kiểu bạn bè có ích và ba kiểu bạn bè có hại. Trong đó, kết giao với người chính trực không vụ lợi, kết giao với người độ lượng, kết giao với người hiểu biết sâu rộng, là đều có ích đối với đức hạnh của chúng ta.

Nếu bạn kết giao với “những người bạn có hại”, những gì họ nói và làm đều đi ngược với “nhân nghĩa”, những người bạn như vậy không có lợi cho việc nâng cao đạo đức. Vì vậy, khi lựa chọn bạn bè, cần phải thanh tỉnh lý trí, phân biệt rõ thiện ác.

🔻  5. Không kiên trì tới cùng, kết thúc khó có hậu

“Mị bất hữu sơ, tiên khắc hữu chung”, câu này xuất phát từ “Thi kinh – Đại nhã – Đãng”, khi Triệu Mục Công trách cứ sự ngu ngốc vô đạo của Chu Lệ Vương. Câu này có nghĩa là, con người ta luôn bắt đầu một cách rất tốt đẹp, nhưng cũng lại có rất ít người có thể kiên trì được tới cuối cùng. Nếu chúng ta không giữ được cái “tâm” ban đầu, rất khó có được kết quả tốt đẹp.

Sách “Luận Ngữ” của Khổng Tử ghi lại lời của Tử Hạ: “Hữu thủy hữu tốt giả, kỳ duy thánh nhân hồ!”, nghĩa là người có thủy có chung, kiên trì từ đầu tới cuối chỉ có thánh nhân mới làm được. 

Trong con mắt của người xưa, “Lập thân hành đạo, chung thủy nhược nhất” (Lập thân hành đạo, trước sau như một) là một trong những điều khó làm nhất. Vì vậy, trong một số dịp quan trọng, quan quân, bằng hữu thường dùng câu nói này để nhắc nhở lẫn nhau. Người xưa cũng thường viết những câu này lên cao, để khi qua lại có thể nhìn thấy mà tự cảnh tỉnh.

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Cứ để mọi chuyện thuận theo tự nhiên

  Có những thứ ở trên đời nếu thuộc về bạn, thì cuối cùng sẽ là của bạn; ngược lại, thứ không phải của bạn, thì dù có cố tranh giành nó cũng sẽ tự rời xa… Trong tình yêu cũng thế, bạn phải hiểu, thứ bạn yêu không phải đoạn thời gian kia, không phải người ấy khiến bạn nhớ mãi không quên, cũng không phải yêu cái khoảng thời gian đã từng trải qua, bạn yêu chỉ là cái phần non trẻ nhưng vẫn chấp mê bất ngộ của chính mình. Hãy học cách bình thản với đời, thuận theo tự nhiên chính là một loại phúc. Mặc kệ mọi người trên thế giới nói gì, ta đều nhận thức việc làm của bản thân mình mới là đúng đắn Cuộc sống của chúng ta, không phải vì lấy sự ưa thích của người khác mà tồn tại, chúng ta là tự do tự tại, không cần phải đòi hỏi ai yêu thích mình, có thể vui vẻ mà lưng đeo đại địa, mặt hướng trời xanh. Chỉ cần bạn hiểu được điều này, gông xiềng đã bị phá bỏ, bạn có thể tự do mà hít thở. Nếu như đứng trước người mà bạn yêu mến, điều bạn cần làm là bày tỏ lòng mình; nếu bạn kết hôn với một người, bạn