Chuyển đến nội dung chính

Lão Tử bàn về ngộ tính của kẻ sĩ bậc thượng, trung, hạ

 Lão Tử bàn về ngộ tính của kẻ sĩ bậc thượng, trung, hạ

Trong xã hội hiện đại, không ít người có thói quen căn cứ vào quyền thế lớn nhỏ hay tài phú vật chất nhiều ít mà phân chia đẳng cấp một người. Nhưng người xưa lại không phân biệt như vậy, họ dựa vào phẩm hạnh đạo đức và mức độ lý giải đạo lý của một người mà phân chia. Cách phân chia nổi tiếng nhất phải kể đến được luận bàn trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử.

Trong Đạo Đức Kinh chương 41, Lão Tử viết: “Thượng sĩ văn đạo, cần nhi hành chi; trung sĩ văn đạo, nhược tồn nhược vong; hạ sĩ văn đạo, đại tiếu chi. Bất tiếu bất túc dĩ vi đạo”, nghĩa là kẻ sĩ bậc thượng được nghe đạo sẽ tích cực cố gắng mà thực hành theo, kẻ sĩ bậc trung nghe đạo xong lúc nhớ lúc quên, kẻ sĩ bậc thấp nghe đến đạo thì bật cười to, nếu không bị cười nhạo thì không đủ gọi là Ðạo. Lão Tử chia “sĩ” làm ba loại thượng trung hạ, dựa vào cảnh giới sau khi nghe Đạo của thế nhân mà phân chia.

Lão Tử dựa vào thái độ nghe Đạo của một người mà phân chia họ, chính là vì đây không phải “đạo” thông thường, không phải tùy tiện mà có thể cho người được đắc, vì vậy nó vô cùng trân quý. Trong phần mở đầu Đạo Đức Kinh, ông viết: “Đạo khả đạo, phi thường đạo”. Đạo của Lão Tử không phải đạo thường, mà giữa người có Đạo như ông và người phàm tục cũng có một sự cách biệt một trời một vực: “Người đời sáng tỏ, riêng ta mơ màng. Người đời trong trẻo riêng ta hỗn độn. Mọi người đều có chỗ dùng, riêng ta đần độn thấp hèn. Riêng ta khác người, mà quý mẹ nuôi muôn loài.” Ấy chính là Lão Tử nói về Đạo.

Lão Tử cũng nói rõ chỗ trân quý của chân Đạo như sau: “Lời ta rất dễ biết, rất dễ làm. Thiên hạ lại không biết, không làm. Lời ta nói có duyên do, việc ta có mấu chốt. Thiên hạ không biết ta. Hiếm người hiểu ta nên ta mới quý. Cho nên Thánh nhân mặc áo vải mà ẩn chứa ngọc.”

Để người hữu duyên có thể đắc Đạo, khiến bậc thượng sĩ cuối cùng có thể phản bổn quy chân quay trở về, trong 5000 chữ ít ỏi của Đạo Đức Kinh, Lão Tử đã nói cho thế nhân biết về hàm nghĩa của “Đạo” cùng với một loạt vấn đề như sự hình thành của vũ trụ, quan hệ căn nguyên của vạn vật, làm người như thế nào và cuối cùng là làm thế nào để đạt được phản bổn quy chân, v.v..

Cũng bởi Đạo trân quý mà không dễ hiểu, nên khi Đạo được truyền xuất ra thì những người đang sống trên thế gian sẽ có thái độ không giống nhau: “Kẻ sĩ bậc thượng được nghe đạo sẽ tích cực cố gắng mà thực hành theo, kẻ sĩ bậc trung nghe đạo xong lúc nhớ lúc quên, kẻ sĩ bậc thấp nghe đến đạo thì bật cười to, nếu không bị cười nhạo thì không đủ gọi là Ðạo.”

Người nghe Đạo mà bật cười to đó là bởi vì họ không nhìn ra được Thiên cơ ẩn chứa, chỉ cảm thấy những lời ấy là hoang đường viển vông, thậm chí ngờ nghệch ngốc nghếch. Còn người nghe Đạo lúc nhớ lúc quên, lúc làm theo lúc lại không, bán tín bán nghi là bởi vì nghe hiểu được một chút, lại có ngộ tính không cao nên không liễu giải được hoàn toàn những đạo lý trong ấy. Bậc thượng sĩ cao minh, ngộ tính tốt, nghe Đạo là có thể nhìn thấu bản chất của sự tình, quý tiếc chân lý và Đạo của vũ trụ mà chuyên cần thực hành theo.

Thái độ của một người sau khi nghe Đạo sẽ thể hiện ra sự khác biệt trong trí tuệ và ngộ tính của người ấy. Bởi vậy, vô luận là nam hay nữ, già hay trẻ, bần phú quý tiện, khi nghe được chân Đạo mà có thể lĩnh hội, hơn nữa còn thực hành một cách siêng năng thì đó là bậc sĩ thượng đẳng. Chỉ có người như vậy mới có cơ hội cảm ngộ được chân lý và đại Đạo của vũ trụ. Chỉ có người như vậy mới có cơ hội biết được Thiên cơ và tin vào sự tồn tại của Thần Phật. Người thượng đẳng sẽ không chìm đắm vào sự cạnh tranh lợi ích vật chất, cũng sẽ không bị giới hạn trong tri ​​thức phiến diện của thế giới vật chất. Họ đều hiểu rằng chân lý cuối cùng của đời người chính là phản bổn quy chân, trở về với bản chất thực của con người.

Trong cuộc sống hiện thực, trước những lợi ích cá nhân, trước những đấu tranh giành quyền lợi, người ta thường cho rằng vì bản thân mà tranh mà đấu mới là người thông minh. Họ không nhìn thấy được hoặc cũng không đánh giá cao những giá trị tốt đẹp của sự chân thành, lương thiện trong xã hội. Người như vậy cho dù khi có được cơ hội nghe chân lý và đại Đạo của vũ trụ thì tự nhiên cũng sẽ khó lý giải khó tin tưởng. Thái độ của những người ấy thường là phớt lờ hoặc bật cười chế nhạo. 

Ý nghĩa thực sự của đời người là gì? Nhiều người dành cả cuộc đời để tìm kiếm nó nhưng không thể liễu giải nổi. Hiện tại chúng ta là ai, quá khứ chúng ta là ai, tương lai chúng ta sẽ về đâu, rốt cuộc chúng ta từ đâu mà tới? Vì sao vận mệnh con người lại có sự khác nhau? Nếu như một người luôn cố chấp, không cho bản thân có cơ hội tiếp thu những tri thức vượt khỏi tầm hiểu biết hạn hẹp của bản thân, cho rằng những gì mình biết mới là đúng, thì sẽ rất khó để lý giải được những điều mà bản thân cả đời tìm kiếm. 

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Ý nghĩa “Nhất mệnh – Nhì Vận – Tam Phong Thuỷ – Tứ Âm Phúc – Ngũ Tri thức”

  Theo quan niệm của những sách cổ học thuật số Phương Đông xưa có câu: “Nhất mệnh, nhì vận, tam Phong Thuỷ, tứ âm phúc, ngũ tri thức”. Câu này ý nghĩa như thế nào? Nghĩa là số mệnh là yếu tố quyết định toàn cục cuộc đời của một con người, tiếp đến là ảnh hưởng của thời vận, thứ ba là ảnh hưởng của phong thủy. Nói cách khác, số mệnh và sinh ra gặp thời là yếu tố tiền định thuộc tiên thiên; phong thủy là hậu thiên, được quyết định bởi hành vi của đương số và sự điều chỉnh môi trường sinh sống. Ngay từ lúc con người sinh ra đã được trời ban cho một “Số mệnh”, từ trong “mệnh” đó sẽ diễn sinh ra “vận” để chi phối cuộc sống sau này. Mệnh là sinh ra đã có sẵn, không thuộc phạm vi khống chế của bản thân, ví dụ như xuất thân, tướng mạo, cá tính, số lượng anh chị em,…, đó chính là “số mệnh” tiên thiên không thể thay đổi được, nên người xưa bình thản tiếp nhận và chấp nhận sống chung với nó. Căn cứ vào lý luận của Tử Vi Đẩu số, Tử Bình, Bát Tự Hà Lạc,… cuộc đời thực tế của con người là được hình

Ai rồi cũng sẽ đổi thay, chỉ là nhanh đến mức choáng váng, hoặc là chậm đến mức không nhận ra

  Nếu một ngày nào đó, người mà bạn cho là rất rất quan trọng, chỉ nhìn bạn với ánh mắt vô hồn và im lặng kể cả khi bạn có rất nhiều điều muốn nói. Nếu như trong khoảnh khắc chông chênh đó, bạn cũng chọn lấy cách im lặng. Vậy thì dấu hiệu đầu tiên của sự đổi thay đã xuất hiện. Khi mới bắt đầu, ai cũng đều kinh ngạc cho những điều không dễ dàng thay đổi. Đến khi trưởng thành, có chăng cũng chỉ là quen với việc giấu đi cảm xúc, giấu nhẹm đi những hụt hẫng khi niềm tin lại rơi mất. Và rồi sẽ có một ngày nào đó, ngày của hôm qua gần tựa như cơn mơ, nhạt nhòa. Rồi ai cũng sẽ thay đổi. Cuộc sống đó là một vòng luân chuyển. Ánh sáng bóng tối thay phiên nhau. 4 mùa xuân hạ thu đông cũng lần lượt sẽ thay đổi cho nhau. Vốn dĩ không có cái gì sẽ đứng yên tại một chỗ. Và ngay bản thân ta lớn lên cũng phải chấp nhận rằng trái đất cũng di chuyển vậy thì làm gì có khái niệm mãi mãi. Thứ có thể mãi mãi tồn tại đó chính là kỷ niệm, bởi nó là một phần ký ức của ta chẳng thể xóa nhòa. Một đôi giày, lúc v

Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán

    Chuyển động Cổ nhân dạy “Đấu gạo dưỡng ân, gánh gạo dưỡng thù”: Nhớ thật kỹ để tránh làm ơn mắc oán 13:54 01/08/2022 Trong cuộc sống, lòng tốt của con người cũng cần phải có mức độ. Khi đối mặt với một người không có chí tiến thủ, suốt ngày chỉ chờ đợi người khác đến giúp đỡ thì hãy kịp thời thu lại sự lương thiện của bạn càng sớm càng tốt.   Cổ nhân dạy "Hạ đẳng dùng mồm, thượng đẳng dùng tâm": Nhìn phát biết ngay ai sang ai hèn   Cổ nhân dạy “Cửa trước không đốt đèn, sân sau không sáng sủa”: Tại sao lại nói như vậy?   Cổ nhân dạy phụ nữ có “3 cái càng dày, 3 cái càng nhỏ”: Cả đời hưởng phúc, cuộc sống giàu sang Những người có thể làm nên nghiệp lớn không nhất thiết phải có trí tuệ hơn người, thế nhưng nhất định phải là người nỗ lực và chăm chỉ không ngừng. Cổ nhân nói “Siêng năng có thể bù đắp cho thiếu sót, một phân khổ một phân tài”. Không ai có thể dựa vào thiên phú để thành công, chỉ có chăm chỉ mới có thể biến thiên phú thành thiên tài. Ở đời, chẳng ai lười biếng m